Silverlight 4 Beta ile Commanding Yapısı

Silverlight 4 Beta ile beraber gelen özelliklerden biri de Command yapıları. Command yapıları özellikle WPF developer'larının alışık oldukları yapılar arasında fakat maalesef Silverlight tarafında bugüne kadar herhangi bir runtime seviyesinde implementasyon yoktu. Özellikle geniş çaplı iş uygulamalarının da artması ile uygulama içi kod yazım yapılarında ve disiplinlerinde farklı arayışlar kendini gösterebiliyor. Bu arayışlar sonucudur ki WPF tarafında MVP, MVVM gibi kod yazım tasarımları ortaya çıkar.

Silverlight tarafında da aslında uzun bir süredir bu gibi konularda harici kütüphaneler bulunuyordu. Benim bugüne kadar bu konularda yazı yazmamamın nedeni ise daha herhangi bir standardın pek de oturumamış olmasıydı. Bu yazımızda çok hızlı bir şekilde MVVM'in ufak bir kısmından rüzgar gibi geçerek Silverlight 4'teki Command yapılarına göz atacağız. Olabildiğince örnek üzerinden giderek yaptıklarımızın amacını da anlatmaya çalışacağım.

Tüm yapacaklarımızın amacı nedir?

Aslında kod yazım şekilleri ile ilgili genel geçer bir bakış attığınızda göreceksiniz ki en önemli hedeflerden biri farklı amaçlara hizmet eden kodları olabildiğince birbirinden ayırmaktır. Bu süreç tabi ki ek bir emek gerektirir ve bazen gereklidir, bazen ise değildir. Özünde bir projeye başlarken sorulması gereken soru bu farklı amaçlara hizmet eden kodları birbirinden ayırmanın söz konusu projede getireceği bir kazancın olup olmadığının yanı sıra kazancın bu ek süreç için harcanacak emeğe kıyasla toplamda hala bir kazanç olarak durup durmadığıdır. Tüm bu soruları sormadan herhangi bir projede kod yazım şekli ile ilgili genel geçer bir doğru kesinlikle bulunamaz.

Sadede gelirsek, bu makale boyunca anlatacaklarım sizin belki de bugüne kadar yazdığınız Silverlight projelerinde uyguladığınız stilin çok dışında olacaktır. Bu makalede anlatacağım uygulama geliştirme tarzı kesinlikle genel geçer bir doğru değildir ve her projede "profesyonel olalım" endişesi ile uygulanması gereken bir "guru tarzı" vs değildir :) Birer yazılımcı olarak göreviniz uygun şartlarda uygun araçlarla uygun çözümleri en düşük maliyet ve en yüksek verimlilik ile üretmek olduğunu unutmamanızda fayda var.

Uyarı bölümünü geçtiğimize göre gelelim konumuza. Bahsettiğim gibi genelde amacımız farklı amaçlara hizmet eden kodları birbirinden ayırmak. Buna bir örnek olarak XAML ile VB/CS kodlarının ayrı dosyalarda tutulmasını da verebiliriz. Oysa aynı dosyada da tutma şansımız var fakat yapmıyoruz. Neden? Çünkü XAML ile VB/CS'in amacı farklı ve ayrı yerlerde durmaları bize projelerimizin kod yazım süreçlerini yönetmemizde büyük katkı sağlıyor. İşte bu endişenin devamında UI (Kullanıcı arayüzü) ile ilgili kodların da veri katmanı ile salt görsel katman (XAML) arasında kaldığını düşünürsek tam da o noktada bir karışıklık kendini gösterebiliyor. İşte bu karışıklığı toparlayabilmek ve bilyonlarca event-handler vs ile uğraşmamak adına Commanding yapısını kullanabiliriz. Aman dikkat Commanding'in tek faydası tabi ki bu değil, kodun test edilebilmesi, görsel ekranlar ile görsel ekranlara veri bağlantısının yapıldığı kodun birbirinden tamamen ayrıştırılabilmesi, DataBinding mekanizmasını kolaylaştırması gibi birçok yan etkisi de var.